لمینت سرامیکی یا کامپوزیت؟ کدام روش بهتر است؟
پاسخ سریع
- اگر دوام، ثبات رنگ و طبیعیترین جلوه اولویت شماست و حاضر به پرداخت بیشتر هستید – معمولاً لمینیت سرامیکی بهتر است (میانگین ماندگاری ۱۰–۱۵ سال و حتی بیشتر در مراقبت بهینه، شکست و تغییررنگ کمتر)
- اگر هزینه پایینتر، سرعت انجام در یک جلسه و امکان ترمیم موضعی برایتان مهم است – کامپوزیت ونیر منطقیتر است (میانگین ماندگاری حدود ۵–۷ سال، اما استعداد لک/لبپر شدن بیشتر).
لمینت سرامیکی چیست؟
ونیرهای نازک سرامیکی (معمولاً لیتیوم دیسیلیکات یا فلدسپات) که با چسب رزینی روی سطح جلویی دندان باند میشوند. به دلیل عبور و بازتاب نور مشابه مینای دندان، جلوه بسیار طبیعی دارند و مقاومت سایشی و رنگپذیری پایینی نشان میدهند. در مطالعات طولانیمدت، بقای ۹۵٪ حدود ۱۰ سال و حتی بالای ۹۰٪ تا ۲۰ سال گزارش شده است.
مزایا
- طبیعیترین شفافیت و ثبات رنگ در طول سالها.
- دوام بالا و نرخ شکست پایین در پیگیریهای ۱۰–۲۰ ساله
- نیاز کمتر به پالیش/بازسازیهای مکرر نسبت به کامپوزیت.
معایب
- هزینه اولیه بالاتر و نیاز به ۲–۳ جلسه (قالبگیری/ساخت لابراتواری).
- در صورت شکست یا لبپریدگی بزرگ، معمولاً تعویض کامل ونیر لازم است.
کامپوزیت ونیر چیست؟
لایهای از رزین کامپوزیت مستقیم (در مطب) یا غیرمستقیم (لابراتواری) که روی دندان شکل داده و پولیش میشود. یکجلسهای بودن و قیمت اقتصادیتر مهمترین مزیت آن است؛ اما نسبت به سرامیک زودتر لک/خراش میگیرد و میانگین ماندگاری پایینتری دارد (حدود ۴–۸ یا رایجتر ۵–۷ سال).
مزایا
- قیمت کمتر و انجام در یک جلسه برای اکثر کیسها.
- قابلیت ترمیم موضعی در صورت لبپریدگیهای کوچک.
معایب
- استعداد بیشتر به لک/ماتی سطح و نیاز به پولیش دورهای.
- دوام کمتر نسبت به سرامیک (میانگین ۵–۷ سال).
| معیار | لمینیت سرامیکی | کامپوزیت ونیر |
|---|---|---|
| جلوه طبیعی و شفافیت | عالی؛ نزدیکترین به مینای طبیعی | خوب؛ اما کمی ماتتر در طول زمان |
| ثبات رنگ/مقاومت به لک | بسیار بالا | متوسط؛ نیازمند پولیشهای دورهای |
| ماندگاری معمول | ۱۰–۱۵ سال (گاهی بیش از ۲۰ سال) | ۵–۷ سال (گاهی ۴–۸) |
| مقاومت مکانیکی | بالا؛ نرخ شکست پایین در درازمدت | متوسط؛ مستعد لبپرشدگی کوچک |
| تعداد جلسات | ۲–۳ جلسه (لابراتوار) | اغلب ۱ جلسه (درمانی مستقیم) |
| امکان ترمیم موضعی | محدود؛ اغلب تعویض کامل | خوب؛ قابل وصله/پولیش |
| هزینه نسبی | بالاتر | کمتر |
| مناسب برای | تغییرات رنگ شدید، شکل/طول قابلتوجه، نیاز به پایداری بلندمدت | تغییرات خفیف تا متوسط، بودجه محدود، نیاز فوری |
دوام واقعی کدام بیشتر است؟ لمینت یا کامپوزیت؟
- لمینت سرامیکی: مرورهای سیستماتیک/مطالعات طولانیمدت، بقای ~۹۵٪ در ۱۰ سال را گزارش کردهاند؛ شکستها بیشتر در سالهای اولیه و بهدلیل شکستگی یا دباندینگ رخ میدهند. پوشش اینسایزال و باند کامل روی مینا با بقای بالاتر مرتبط است.
- کامپوزیت: بقای کامپوزیتها پایینتر و متغیرتر است و به مهارت دندانپزشک، اکلوژن و عادات بیمار وابسته است؛ اما مزیت مهم آن قابلیت ترمیم/بازسازی ساده است.
موارد مناسب و نامناسب در مورد هر کدام از لمینت سرامیکی و کامپوزیت
چه زمانی سرامیک منطقیتر است؟
- تغییر رنگ شدید (تتراسایکلین/فلوروزیس)، اصلاح فرم/طول قابلتوجه، یا انتظارات زیبایی بسیار طبیعی و پایدار.
- بیمارانی که مصرف رنگدانهها (چای/قهوه/سیگار) دارند اما میخواهند در برابر لک مقاوم باشد.
چه زمانی کامپوزیت منطقیتر است؟
- بودجه محدود، نیاز به نتیجه سریع یکجلسهای، یا تغییرات خفیف تا متوسط در لبهها/فاصلهها.
- بیمارانی که ترجیح میدهند قابل برگشتتر/قابلتعمیرتر باشد.
موارد منع برای هر دو نوع
- بهداشت دهانی ضعیف، پوسیدگی فعال، براکسیسم کنترلنشده، اکلوژن ناپایدار؛ ابتدا باید درمانهای پایهای پایدار شوند. (استنباط بالینی بر پایه مرورهای طولانیمدت.)
مراحل انجام لمینت و کامپوزیت به چه صورت است؟
- معاینه و طرح درمان (عکس، اسکن داخل دهانی/قالب).
- Mock-up / wax-up برای پیشنمایش نتیجه.
- حداقل تراش روی مینا (ترجیحاً مینیمال یا No-Prep در کیسهای مناسب).
- ساخت لابراتواری (برای سرامیک) یا لایهگذاری مستقیم (برای کامپوزیت).
- باندینگ/سیمانگذاری، پالیش نهایی و تحویل.
مراقبت و افزایش عمر ونیرها
- مسواک و نخ دندان منظم، محافظ شب برای دندانقروچه، پرهیز از گاز گرفتن اجسام سخت.
- پولیش دورهای برای کامپوزیت؛ ویزیتهای منظم برای ارزیابی چسبندگی و حاشیهها.
پرسشهای پرتکرار در مورد کامپوزیت و لمینت
آیا لمینیت سرامیکی به تراش زیاد نیاز دارد؟
نه لزوماً. در بسیاری از کیسها مینیمال/No-Prep ممکن است؛ اصل، حفظ مینا است چون باند روی مینا بهترین دوام را میدهد.
لمینیت سرامیکی چند سال عمر میکند؟
میانگین ۱۰–۱۵ سال (و در مواردی بیشتر) با نگهداری صحیح گزارش شده است؛ نرخ بقای ۱۰ساله حدود ۹۵٪ گزارش شده.
کامپوزیت چند سال دوام دارد؟
بهطور معمول ۵–۷ سال؛ اما نیاز به پولیش/ترمیمهای کوچک محتمل است.
آیا هر دو نوع قابل لک شدناند؟
سرامیک مقاومت بسیار بالا به لک دارد؛ کامپوزیت زودتر لک میگیرد و باید دورهای پالیش شود. حاشیههای ونیر (حتی در سرامیک) میتوانند با گذر زمان دچار تغییر رنگ شوند.
اگر ونیر لبپر شود چه میشود؟
در کامپوزیت اغلب ترمیم موضعی ممکن است؛ در سرامیک معمولاً به تعویض ونیر نیاز است (بسته به وسعت آسیب).
نتیجهگیری
برای دوام بلندمدت، ثبات رنگ و زیبایی طبیعی، در اغلب کیسها لمینیت سرامیکی انتخاب برتر است؛ برای هزینه کمتر، انجام سریع و قابلیت ترمیم، کامپوزیت ونیر گزینهای کارآمد است. تصمیم نهایی باید پس از معاینه، ارزیابی اکلوژن/عادات و انتظار زیبایی بیمار گرفته شود.
منابع
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
