ایمپلنت دندان برای اکثر بیماران روشی ایمن و موفقیتآمیز است، اما برخی داروها مانند بیسفسفوناتها، داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی، داروهای شیمیدرمانی و کورتیکواستروئیدها میتوانند روند بهبود استخوان و بافت لثه را تغییر دهند. در چنین مواردی، با بررسی دقیق شرایط و همکاری پزشک معالج، همچنان میتوان ایمپلنت انجام داد — اما با مراقبتها و پروتکلهای ویژه.
چرا این موضوع مهم است؟
ایمپلنت دندان در بیشتر بیماران ایمن و موفقیتآمیز است، اما مصرف برخی داروهای خاص میتواند بر روند ترمیم استخوان و لثه اثر بگذارد. این شامل داروهای بیسفسفوناتها، داروهای شیمیدرمانی، داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی و کورتیکواستروئیدها میشود. با ارزیابی دقیق پزشکی، هماهنگی با پزشک معالج و رعایت پروتکلهای ویژه، در بسیاری از موارد انجام ایمپلنت همچنان امکانپذیر است.
شاید شما هم این سؤال را از خود پرسیده باشید:
«دکتر، من چند ساله دارم داروی خاصی مصرف میکنم، آیا هنوز میتوانم ایمپلنت کنم؟»
این نگرانی طبیعی است. هر دارویی که بر استخوان، سیستم ایمنی یا خونرسانی اثر بگذارد، میتواند بر موفقیت ایمپلنت اثرگذار باشد.
طبق مقالهای در Journal of Oral Implantology:
“Patients taking bisphosphonates require careful risk assessment before implant placement due to the potential of osteonecrosis of the jaw.”
ترجمه: بیمارانی که بیسفسفونات مصرف میکنند، باید پیش از ایمپلنت بهدقت ارزیابی شوند، چون احتمال بروز نکروز استخوان فک وجود دارد.
اگر داروی خاصی مصرف میکنید، پیش از تصمیمگیری برای ایمپلنت حتماً با یک جراح فک و صورت باتجربه مشورت کنید. در بیشتر موارد، با برنامهریزی علمی، درمان موفقیتآمیز است.
داروهایی که باید بیشتر مراقب باشیم
برخی داروها مانند بیسفسفوناتها، داروهای شیمیدرمانی، داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی، کورتیکواستروئیدها و داروهای ضدانعقاد میتوانند روند ترمیم استخوان و لثه را تغییر دهند و بر موفقیت ایمپلنت در بیماران با داروهای خاص اثر بگذارند. این به معنای ممنوعیت مطلق نیست، بلکه نیازمند برنامهریزی دقیق، ارزیابی پزشکی و پروتکلهای محافظهکارانه است.
هر دارویی که بر تراکم استخوان، سیستم ایمنی یا خونرسانی اثر بگذارد، میتواند مسیر ترمیم ایمپلنت را تغییر دهد.
نکات کلیدی برای بیماران
- هرگز مصرف داروی خود را بدون مشورت پزشک قطع نکنید.
- پیش از جراحی، لیست کامل داروهای مصرفی خود را به جراح ارائه دهید.
- در صورتی که شیمیدرمانی یا پیوند عضو داشتهاید، زمانبندی جراحی اهمیت بالایی دارد.
- بهداشت دهان و مراجعات منظم پس از ایمپلنت، مهمترین عامل موفقیت در بیماران خاص است.
اگر شما یا یکی از عزیزانتان جزو بیماران خاص هستید و داروی ویژهای مصرف میکنید، ایمپلنت هنوز هم ممکن است بهترین انتخاب باشد — به شرطی که همه مراحل با دقت و دانش تخصصی پیش برود. تجربه نشان داده که حتی در پیچیدهترین پروندهها، با برنامهریزی علمی، میتوان لبخند سالم و بادوام را بازگرداند.
چه کسانی بهتر است ایمپلنت را به تعویق بیندازند؟
اگر شما:
- به تازگی شیمیدرمانی را شروع کردهاید (بهتر است حداقل ۳ تا ۶ ماه صبر کنید)
- دوز بالای بیسفسفونات تزریقی مصرف میکنید
- دیابت کنترلنشده دارید و همزمان داروهای تضعیفکننده ایمنی استفاده میکنید
بهتر است پیش از اقدام به ایمپلنت، شرایط خود را با یک جراح فک و صورت با تجربه بررسی کنید تا از ریسک عوارض جدی جلوگیری شود.
گاهی تأخیر چند ماهه در جراحی، نهتنها بیخطرتر است، بلکه موفقیت درمان شما را چند برابر میکند. اما سؤال مهم اینجاست: چه کسانی باید این صبر هوشمندانه را داشته باشند؟
۱. بیماران تازه وارد مرحله شیمیدرمانی
طبق مطالعهای در Journal of Oral Implantology:
“Patients undergoing active chemotherapy may experience delayed healing and increased risk of infection following implant placement.”
«بیمارانی که در حال شیمیدرمانی فعال هستند، ممکن است با تأخیر در ترمیم و افزایش خطر عفونت پس از ایمپلنت مواجه شوند.»چرا مهم است؟
- کاهش توان دفاعی بدن
- افزایش ریسک عفونت محل جراحی
- ترمیم کندتر استخوان و لثه
۲. مصرفکنندگان بیسفسفونات تزریقی
این گروه دارویی معمولاً برای درمان پوکی استخوان یا متاستاز استخوانی استفاده میشود.
مطالعهای در Journal of Bone and Mineral Research هشدار میدهد:
“Intravenous bisphosphonate therapy has been associated with osteonecrosis of the jaw, particularly after invasive dental procedures.”
«درمان با بیسفسفونات تزریقی با نکروز فک پس از جراحیهای دهان، بهویژه ایمپلنت، مرتبط است.»چالش اصلی: این داروها بازسازی استخوان را کاهش داده و خطر نکروز فک را بالا میبرند.
۳. بیماران با دیابت کنترلنشده و داروهای تضعیفکننده ایمنی
دیابت بهتنهایی اگر بهخوبی کنترل نشده باشد، شانس ترمیم بعد از ایمپلنت را کم میکند. حال اگر همزمان داروهای سرکوبکننده ایمنی (مثلاً پس از پیوند عضو) مصرف شود، ریسک چند برابر میشود.
طبق دادههای American Diabetes Association (ADA):
“Poorly controlled diabetes increases the risk of implant failure and peri-implantitis.”
«دیابت کنترلنشده خطر شکست ایمپلنت و عفونت اطراف آن را افزایش میدهد.»چرا تعویق میتواند بهترین تصمیم باشد؟
گاهی بیماران با نگرانی میپرسند: «آیا این یعنی من هرگز نمیتوانم ایمپلنت کنم؟» پاسخ من معمولاً این است: نه! بلکه یعنی با زمانبندی درست، احتمال موفقیت شما به بالای ۹۵٪ میرسد.
مثل این میماند که بخواهید در فصل بارانی، سقف خانهتان را رنگ کنید؛ نتیجه مطلوب نخواهد بود. صبر برای شرایط مناسب، سرمایهگذاری روی نتیجه درمان است.
سه رکن طلایی ایمنسازی جراحی ایمپلنت در بیماران خاص
۱. هماهنگی با پزشک معالج اصلی
اولین قدم برای ایمپلنت در بیماران خاص همیشه گفتوگوی مستقیم با پزشک معالج بیمار است — خواه انکولوژیست، روماتولوژیست یا پزشک پیوند.
این هماهنگی کمک میکند:
- وضعیت کلی سلامت بیمار و قدرت ترمیم بافتها مشخص شود
- زمانبندی مناسب بین پایان درمان و جراحی تعیین شود
- تغییرات موقت در دوز یا نوع دارو برای کاهش ریسک عوارض بررسی شود
۲. انجام آزمایشهای پیش از جراحی
این مرحله به هیچوجه قابل حذف نیست. حتی اگر بیمار ظاهراً سالم باشد، داروهای خاص میتوانند بهطور پنهان بر انعقاد خون، قند و سیستم ایمنی اثر بگذارند.
آزمایشهای ضروری:
- CBC برای بررسی تعداد سلولهای خونی
- FBS یا HbA1c برای کنترل قند خون
- PT, PTT, INR برای بررسی توان انعقاد خون
- CRP یا ESR در برخی موارد برای سنجش التهاب سیستمیک
طبق آمار ADA (American Dental Association)، بیماران با قند خون کنترلنشده تا ۳ برابر بیشتر در معرض شکست ایمپلنت قرار دارند.
این یعنی یک آزمایش ساده میتواند جلوی ماهها دردسر را بگیرد.۳. پروتکل جراحی محافظهکارانه
در بیماران با داروهای خاص، ما باید جراحی را کمتهاجمیتر، کوتاهتر و کنترلشدهتر انجام دهیم.
نکات کلیدی پروتکل محافظهکارانه:
- کاهش زمان جراحی: استفاده از تکنیکها و ابزار پیشرفته برای سرعت عمل
- آنتیبیوتیک پروفیلاکسی: شروع دارو قبل از جراحی برای پیشگیری از عفونت
- انتخاب ابعاد مناسب ایمپلنت: قطر و طولی که فشار کمتری به استخوان وارد کند
- پرهیز از افزایش دمای استخوان هنگام دریلکاری، چون در بیماران خاص، ترمیم استخوان کندتر است
مطالعهای در PubMed (2023) نشان داده که کاهش زمان جراحی به کمتر از ۳۰ دقیقه، تا ۴۰٪ ریسک التهاب بعد از جراحی را کم میکند.
برگرفته از: doctorbagheri.com
